مجموعه توریستی و گردشگری گیلان لند

ایمیل: landGuilan@gmail.com

تلفن تماس: 01342474523​

گیلان، سیاهکل

آیین های کهن سیاهکل

آیین های کهن سیاهکل

در مطالب گذشته با نام “آشنایی با استان گیلان“، “اطلاعات گردشگری استان گیلان” و “سیاهکل، زادگاه پروژه گیلان لند” به معرفی اجمالی این استان پرداختیم و شما را تا حدودی با شهرستان سیاهکل آشنا کردیم. مطالبی که شامل اطلاعات جمعیتی، دینی و بررسی مناطق گردشگری شهرستان سیاهکل بود.

در مطلب امروز، به آیین های کهن سیاهکل یکی از شهرهای سرسبز و توریستی استان گیلان خواهیم پرداخت.

شهرستان سياهكل به يمن ديلمان پرقدمتش خاستگاه آئين ها و سنن پيشواز از نوروز است. آئين هايي كه نسل به نسل و سينه به سينه از ديرباز تا اكنون حفظ شده و هنوز هم در برخي مناطق قديمي تر سياهكل كه فرهنگ جديد در آنجا رسوخ نكرده ادامه دارد.

بنابر روايات در گذشته نام این شهرستان برفجان بوده و از توابع لاهيجان محسوب مي شد كه خان هاي ديلمان آن را خريدند و ضميمه ي ديلمان كردند.

مردمان سياهكل از دير باز براي استقبال از نوروز و سال نو آئين هاي خاصي داشته اند كه نسل به نسل از زمان هاي دور تا اكنون آن را كم و بيش حفظ كرده اند و هنوز هم در برخي از مناطق سياهكل رسوم قديمي و كهن پيشواز از نوروز مثل نوروز خواني، عروس گوله و دستمال گندتن برگزار مي شود.

فيچين دچين:

به گفته بزرگان و قديمي هاي روستايي، اولين مراسم پيشواز از نوروز آئين “فيچين دچين” است اين اصطلاح به خانه تكاني زمان عيد اطلاق مي شود. فيچين يعني جمع كردن و دچين به معني پهن كردن است.

خانه تكاني زمان عيد در مناطق سياهكل از 10 اسفند شروع و تا 25 اسفند ادامه دارد. هفت روز مانده به عيد زمان پخت انواع شيريني هاي محلي مربوط به شب عيد مي باشد كه زنان خانه دار محلي با يكديگر براي پخت اين شيريني ها همكاري مي كنند كه شامل برنج شيريني، فتيل گوش و حلوايي شيريني است.

در عمليات خانه تكاني تمامي حصيرها، فرش ها و نمد هاي پشمي از خانه ها برچيده مي شد و در نزديك ترين رودخانه كنار خانه ها شسته مي شود. البته در اين فاصله زنان خانه دار روستايي به كنار بركه هاي آب رفته و نوعي گل سفيد رنگ مرسوم به سفيد گل را با خود به همراه مي آورند تا ديوارهاي اتاق ها و بيرون خانه را سفيد كنند تا بر زيبايي و دوام خانه بيفزايد به اين عمل كه هرسال ايام عيد صورت مي گيرد و هنوز هم در روستاهاي مناطق جنگلي و كوهستاني كه ساخت و سازهاي جديد ورود نكرده وجود دارد، “گل كار گوتن” مي گويند.

گول گول چهارشنبه:

گول گول چهارشنبه
گول گول چهارشنبه

مراسم چهارشنبه سوري كه به “گول گول چارشنبه” معروف است مربوط به آخرين چهارشنبه سال است كه هنگام غروب خورشيد آغاز مي شود، از چند روز قبل زنان حصير هاي كهنه و كاه و كلش و هرس بوته هاي چاي را در مناطق جلگه و ييلاقات آماده مي كنند تا در اين روز برای آتش زدن استفاده كنند. البته در مناطق دل جنگل از چوب خشك شاخه و برگ براي روشن كردن آتش چهارشنبه سوري استفاده مي كنند و همگي از روي آتش كه نماد پاكي فرد در هنگام عبور از آتش است، مي پرند.

نوروز خوانی:

نوروز خوانی گیلان لند
نوروز خوانی گیلان لند

به گفته قديمي ها ديگر آئين پيشواز از نوروز در سياهكل نوروز خواني و يا درويش خوان مي باشد كه از گذشته هاي دور تا اكنون وجود داشته است آمدن نوروز خوان فرارسيدن سال نو را به هر خانه نويد مي داد

نوروز خوان 3 تا 7 روز مانده به سال نو به در خانه ها مي رفت و با خواندن آواز هاي مذهبي و ذكر نام ائمه و دوازده امام، آمدن سال نو را خبر مي داد و زن خانه با دادن شيريني و برنج و پول از او تشكر مي كرد البته هنوز هم در برخي روستاهاي ديلمان اين رسم به قوت خود باقي است.

عروس گوله:

عروس گوله
عروس گوله

مراسم غول آوردن يا عروس گوله نيز در روستاهاي سياهكل از گذشته تا اكنون وجود داشته است. اين آئين قبل از تحويل سال شروع و تا اوايل سال نو ادامه داشته است و به اين صورت بوده كه سه مرد با لباس هاي چين چيني و محلي به رنگ سبز و قرمز و صورتي كه با زغال سياه صورت خود را پوشانده اند و به دور كمر خود زنگوله هاي پرسرو صدايي مي بسته اند و با زدن ني و ساز و دهل به در خانه ها مي رفتند كه به اين مراسم غول آوردن هم معروف بوده است. با آمدن به اصطلاح غول ها تمام بچه ها به دور آنها جمع مي شدند و به دنبالشان راه مي افتادند. آنها به در هر خانه كه مي رسيدند خواندند: عروس گوله بيارديم/ جان دل بيارديم/ تي پسر بيارديم/ تي دتر بيارديم.

اين مراسم شادي بخش البته در شب انجام مي شد و هنوز هم مرسوم است و تا 10 روز بعد از عيد هم ادامه دارد.

دستمال گندتن:

يكي ديگر از آئين هاي پيشواز نوروز در سياهكل، دستمال گندتن است كه در اكثر روستاهاي قديمي هنوز هم ديده مي شود به اين صورت كه در شب چهارشنبه سوري چندتن از پسران جوان چند دستمال رنگي از تازه عروس محل مي گرفتند و آن را به سمت تلار خانه كسي كه به او علاقه مند بودند پرت مي كردند، صاحبخانه دستمال را پر از خوراكي،برنج، تخم مرغ پخته و تنقلات مي كرد و به سوي آنها پرتاب مي كرد. اين مراسم بايد طوري صورت مي گرفت كه اهالي خانه صورت فرد دستمال انداز را نبينند.

پازن:

آئين “پازن” از آئين هاي كهن موجود در سياهكل هست كه هنوز هم به طور كامل وجود دارد. در اولين روز سال فردي بايد مراسم پا زن را در خانه هاي سياهكلي انجام مي داد اين فرد مي توانست يكي از اعضاي خانواده كه به داشتن پاي پر روزي شهرت دارد يا سيدي از بيرون باشد. به اين صورت كه قبل از اينكه هلال ماه رويت شود پازن در بيرون خانه منتظر مي ماند او در دستش آب، قرآن و مقداري از برگ درخت شمشاد معروف به كيش ولگ داشت.

وي اين وسائل را با خود به هر اتاق مي برد و بعد از تحويل سال مقداري آب و يك برگ را در اتاق مي گذاشت تا به اتاق هاي ديگر و در نهايت طويله دام ها و دور خانه نيز رفته و اين كار را انجام مي داد ؛ آنگاه اهالي خانه كه در يك اتاق جمع شده بودند از آنجا خارج مي شدند و به همه جاي خانه سركشي مي كردند و به فرد پا زن، عيدي به نام “پا عيدي” مي دادند.

عيد مبارك:

آخرين مراسم مربوط به استقبال از سال نو آيين “عيد مبارك” است كه يادگاري از كهن مي باشد. اين آئين بعد از تحويل سال در سياهكل رواج دارد و به اين صورت است كه در اولين روز عيد بزرگترها در خانه مي مانند و اين روز متعلق به كودكان بوده و آنها به درِ خانه فاميل و همسايه ها به صورت دسته جمعي مي رفتند و مي گفتند :

عيد شما مبارك/ سبيل شما سه چارك!

آنگاه زن صاحبخانه تخم مرغ مرسوم به عيدي مرغانه، شيريني محلي و پول به كودكان عيدي مي داد.

روز دوم عيد متعلق به مردان خانه بود. چند نفر از مردان محل به خانه كدخدا يا بزرگ محل رفته و با كدخدای محل به خانه تك تك اهالي روستا مي رفتند و در اين روز اگر كسي با هم كدورتي داشت با پادرمياني بزرگترها آشتي مي كردند.

از روز سوم تا پايان عيد ايام ديد و بازديد اهالي روستا و فاميل و همسايه ها با يكديگر بوده است و در اين ايام در خانه ها و ستون تلار ها به وسيله فانوس كه نوعي چراغ محلي است تا صبح روشن بود.

اينها پاره اي از آئين هاي كهن استقبال از نوروز است كه در شهرستان سياهكل سينه به سينه حفظ شده و هنوز هم در برخي از مناطق پرقدمتش و بخش ديلمان آن وجود دارد.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.